5 sierpnia 2026 roku studenci Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Szamotułach wyruszyli na kolejną wakacyjną wycieczkę. Tym razem trasa prowadziła przez miejsca szczególne dla historii i kultury Wielkopolski – od niewielkiego sanktuarium w Dąbrówce Kościelnej, przez Pola Lednickie i Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach, aż po wyspę Ostrów Lednicki, jeden z najważniejszych ośrodków państwa pierwszych Piastów.
Pierwszym przystankiem była Dąbrówka Kościelna i Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia. O historii miejscowości, świątyni i otoczonego kultem wizerunku opowiedziała uczestnikom dr Agnieszka Krygier-Łączkowska.
Początki parafii sięgają XIII wieku, jednak sława Dąbrówki Kościelnej związana jest przede wszystkim z kultem Matki Bożej Dąbrowieckiej. Według miejscowej tradycji obraz miał znajdować się na rosnącym przy drodze dębie, na którym pojawiało się niezwykłe światło. Kult rozwijał się już w XVII wieku, a o jego znaczeniu świadczy liczba wotów składanych przez pielgrzymów. W 1710 roku w skarbcu kościelnym znajdowało się ponad sto srebrnych tablic i podobna liczba wotów w kształcie serc, rąk czy nóg, a sam obraz zdobiło aż 220 wotów.
Historia sanktuarium naznaczona jest jednak kolejnymi pożarami. Świątynia spłonęła w 1774 roku, a następny drewniany kościół został zniszczony przez ogień w 1925 roku. Wraz z nim przepadł również czczony od stuleci obraz. W czasie kampanii wrześniowej zniszczona została kopia obrazu przygotowana do kolejnego – istniejącego do dziś – murowanego kościoła w stylu neobarokowym. Obecny wizerunek, wykonany przez prof. Leonarda Torwirta, pochodzi z 1956 roku. W 1969 roku został uroczyście ukoronowany koronami papieskimi przez kardynała Stefana Wyszyńskiego i arcybiskupa Antoniego Baraniaka. W uroczystości uczestniczyło około 30 tysięcy wiernych.
Z Dąbrówki Kościelnej ruszyliśmy na Pola Lednickie – miejsce, które od ponad trzydziestu lat kojarzy się przede wszystkim ze Spotkaniami Młodych Lednica 2000. Ich twórcą był ojciec Jan Góra OP, charyzmatyczny dominikanin, duszpasterz młodzieży i człowiek, który potrafił gromadzić wokół Lednicy tysiące młodych ludzi. Pierwsze spotkanie odbyło się w 1997 roku, a jego symbolem stała się charakterystyczna Brama Trzeciego Tysiąclecia w kształcie ryby. Ojciec Góra stworzył tu miejsce, w którym religia łączyła się z muzyką, tańcem, wspólnotą i radością spotkania. Po jego śmierci w 2015 roku dzieło jest kontynuowane przez wspólnotę Lednica 2000.
Odwiedziliśmy również Muzeum Jana Pawła II, mieszczące się w Domu św. Jana Pawła II. Zgromadzone pamiątki przypominają zarówno postać papieża, jak i jego związki z ojcem Janem Górą oraz historię lednickich spotkań. Wśród eksponatów można zobaczyć m.in. osobiste pamiątki związane z Janem Pawłem II, fotografie i przedmioty dokumentujące jego obecność w życiu Lednicy. Szczególnie wymowna jest sama idea tego miejsca – pokazanie nie tylko postaci papieża, lecz także jego relacji z młodymi i z twórcą Lednicy.
Nie mogło oczywiście zabraknąć słynnej Bramy Trzeciego Tysiąclecia – charakterystycznego symbolu Lednicy, przez który podczas wielkich spotkań przechodzą tysiące młodych ludzi. Był też czas na kawę i chwilę odpoczynku. Naszym przewodnikiem po tym niezwykłym miejscu był o. Krzysztof Michałowski OP. Serdecznie dziękujemy Ojcu Krzysztofowi za niezwykle sympatyczne i pełne energii spotkanie, za ciekawe opowieści o Lednicy oraz za to, że potrafił włączyć nas w atmosferę tego miejsca. Na zakończenie nauczył nas nawet jednego z tańców wykonywanych podczas spotkań młodzieży. Nie obyło się więc bez wspólnej aktywności – i okazało się, że studenci UTW całkiem dobrze radzą sobie również z lednickimi układami tanecznymi!
Kolejnym punktem programu był Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach – wielkopolska wieś sprzed ponad stu lat, odtworzona z zachowaniem charakterystycznego układu zabudowy i różnorodności dawnych gospodarstw. Park jest jednym z oddziałów Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy i powstał jako rekonstrukcja XIX-wiecznej wsi wielkopolskiej.
Podczas zwiedzania z przewodnikiem zaglądaliśmy do chłopskich chat należących do gospodarzy o różnym stopniu zamożności, oglądaliśmy dawny kościół, karczmę, szkołę, dwór i kuźnię. Każdy z tych obiektów opowiadał inną historię – o codziennej pracy, rodzinie, edukacji, religijności i życiu całej wiejskiej społeczności. Szczególnie sympatycznym momentem było odkrywanie przez naszych studentów dawnych przedmiotów codziennego użytku. Wiele z nich doskonale pamiętali z dzieciństwa lub młodości, a ich zastosowanie wcale nie było dla nich zagadką. To, co dla młodszych pokoleń jest dziś muzealnym eksponatem, dla naszych studentów okazało się częścią własnych wspomnień.
Na zakończenie pojechaliśmy do Wczesnopiastowskiej Rezydencji na Ostrowie Lednickim. Na wyspę przepłynęliśmy promem, a następnie, korzystając z audioprzewodnika, rozpoczęliśmy spacer po miejscu, które odegrało niezwykle ważną rolę w początkach państwa pierwszych Piastów. Ostrów Lednicki był jednym z najważniejszych ośrodków wczesnopiastowskiego państwa. Zachowały się tu monumentalne pozostałości zespołu pałacowego z kaplicą, w której znajdują się relikty basenów chrzcielnych. To właśnie tutaj tradycja i część badaczy wiąże jedno z najważniejszych wydarzeń w początkach chrześcijaństwa w Polsce – chrzest Mieszka I.
O potędze tego miejsca świadczą nie tylko zachowane na wyspie ruiny. W średniowieczu Ostrów Lednicki był połączony z lądem dwoma ogromnymi drewnianymi mostami – zachodnim, zwanym „poznańskim”, prowadzącym w kierunku Poznania, oraz wschodnim, „gnieźnieńskim”, prowadzącym w stronę Gniezna. Most zachodni miał około 470 metrów długości i około 4,5 metra szerokości, a jego konstrukcję tworzyły potężne dębowe pale. Do dziś ich rzędy widoczne są w wodach Jeziora Lednickiego. Most wschodni był krótszy – miał około 180 metrów. Były to niezwykłe jak na swoje czasy przedsięwzięcia inżynieryjne, świadczące o znaczeniu i randze lednickiej rezydencji.
Ostrów Lednicki wciąż zresztą nie powiedział archeologom wszystkiego. Badania archeologiczne, także podwodne, prowadzone są tutaj od dziesięcioleci i nadal przynoszą nowe odkrycia. Badacze analizują nie tylko pozostałości grodu i rezydencji, ale również relikty dawnych mostów, brzegi wyspy i dno jeziora. W ostatnich latach odkrywano kolejne elementy drewnianych konstrukcji, przedmioty codziennego użytku i zabytki, które pomagają coraz lepiej odtwarzać życie mieszkańców tego miejsca.
Może właśnie dlatego każda wizyta na Ostrowie Lednickim jest trochę inna. Zmienia się nie tylko sposób prezentowania tego niezwykłego miejsca, ale także nasza wiedza o jego historii. Kolejne badania pozwalają dopowiadać następne fragmenty opowieści o wyspie, która ponad tysiąc lat temu była jednym z centrów rodzącego się państwa polskiego.
Po przeprawie na stały ląd przyszedł czas na obiad w pięknym obiekcie, jakim jest Karczma na Lednicy.
Sierpniowy upał nie oszczędzał uczestników – temperatura sięgała prawie 35°C. Mimo to nasi studenci dzielnie przemierzali kolejne kilometry, zwiedzali, słuchali, pytali, a nawet tańczyli! Jak widać, ciekawość świata i chęć poznawania nowych miejsc potrafią skutecznie konkurować nawet z największym wakacyjnym skwarem.
