Rok akademicki 2020/2021 był jednym z najtrudniejszych, ale zarazem najbardziej wyjątkowych okresów w historii Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Szamotułach. Po zawieszeniu 10 marca 2020 r. wszystkich wykładów, lektoratów i zajęć ruchowych z powodu pandemii COVID-19, zarząd Stowarzyszenia Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. ks. Piotra Skargi stanął przed wyzwaniem kontynuowania pracy w zupełnie nowych warunkach. Początkowo planowano rozpoczęcie roku akademickiego w tradycyjnej formie – bez uroczystej inauguracji, ale z wykładem stacjonarnym. Pogarszająca się sytuacja epidemiczna sprawiła jednak, że jeszcze przed pierwszym spotkaniem wszystkie wykłady zostały odwołane.
Nie oznaczało to jednak rezygnacji z działalności. Zarząd Stowarzyszenia zdecydował o uruchomieniu własnej platformy internetowej, dzięki której od listopada 2020 r. rozpoczęły się regularne wykłady i lektoraty prowadzone w formule online. Dla wielu studentów było to pierwsze zetknięcie z tego rodzaju nauczaniem. Przygotowano więc spotkania próbne, instrukcje logowania i materiały pomocnicze, zachęcając jednocześnie do korzystania ze wsparcia dzieci i wnuków. Już po kilku tygodniach okazało się, że studenci znakomicie odnaleźli się w nowej rzeczywistości.
Ważnym wydarzeniem organizacyjnym w tym roku akademickim było objęcie funkcji Honorowego Rektora Uniwersytetu Trzeciego Wieku przez prof. dr. hab. Krzysztofa Wroneckiego – wybitnego kardiochirurga dziecięcego, historyka medycyny i absolwenta szamotulskiego Liceum.
Nauczanie zdalne, choć wymuszone przez pandemię, stworzyło również nowe możliwości. Dzięki formule online mogliśmy zapraszać wykładowców z różnych ośrodków akademickich i miast Polski, bez konieczności ich przyjazdu do Szamotuł. Wśród prelegentów znaleźli się specjaliści nie tylko z Poznania, ale także z Warszawy, Wrocławia czy Skarżyska-Kamiennej. Poszerzyło to ofertę programową Uniwersytetu i pokazało, że nawet w trudnych warunkach można rozwijać działalność edukacyjną.
Choć cały rok przebiegał w formule zdalnej, program wykładów pozostał niezwykle bogaty i różnorodny. Odbyło się 31 wykładów oraz dwa koncerty świąteczne online. Zestaw najpiękniejszych kolęd i piosenek świątecznych zaprezentował na żywo Paweł Bączkowski, a z odtworzenia obejrzeliśmy „Muzyczne rozważania pasyjne” – niezwykle przejmujący koncert utworów wielkopostnych w wykonaniu Improsonus Trio, w składzie: Jarosław Sierant, Katarzyna Stroińska-Sierant i Sławomir Tokłowicz.
W cyklu Dziedzictwo Wielkopolski prof. dr hab. Alina Mądry mówiła o muzycznym dziedzictwie regionu, a prof. dr hab. Błażej Osowski przybliżył słuchaczom mowę Wielkopolan. O historii regionu opowiadali także Michał Dachtera, przedstawiając pałace okolic Ostroroga i później wybitnych gości Ziemi Szamotulskiej, oraz dr Agnieszka Krygier-Łączkowska, która zaprezentowała dzieje rodu Mycielskich związanych z Szamotułami i Gałowem, a podczas innego wykładu omówiła najnowsze zmiany w języku polskim.
Istotne miejsce zajmowała problematyka zdrowia. Prof. dr hab. Krzysztof Wronecki przybliżył Tajemnice serca, dr hab. Sławomira Drzymała-Czyż mówiła o wpływie żywienia na odporność, dr Jolanta Florczak-Wyspiańska przedstawiła zagadnienia związane z udarami mózgu, dr Dorota Warzecha omówiła zespoły bólowe kręgosłupa, a dr hab. Jolanta Sławek mówiła o problemach rozwojowych współczesnych dzieci. Wykład Aliny Kaźmierczak poświęcony był budowaniu odporności psychicznej w niepewnych czasach, natomiast psycholog Małgorzata Maruszczak poprowadziła dwa spotkania dotyczące dbania o dobrostan psychiczny – o dobrym rozpoczynaniu i kończeniu dnia.
Nie zabrakło tematów humanistycznych i artystycznych. Prof. Izolda Kiec opowiadała o historii polskiego kabaretu, prof. Wiesław Ratajczak analizował motyw Quo vadis, ks. prof. Janusz Nawrot kontynuował rozważania nad biblijnym opisem stworzenia świata, dr Piotr Pławuszewski przybliżył film dokumentalny Marcela Łozińskiego, a dr hab. Tomasz Matusewicz mówił o poznańskim placu Mickiewicza jako przestrzeni pamięci. Z kolei dr Marek Lemiesz przedstawił działania polskich archeologów ratujących zabytki zagrożone konfliktami zbrojnymi.
Program obejmował również zagadnienia społeczne, gospodarcze i przyrodnicze. Dr Szymon Strojny mówił o zakupach internetowych i obsłudze klienta w sieci, dr hab. Agnieszka Tomkowiak obalała mity dotyczące organizmów genetycznie modyfikowanych, Paweł Mordal zabierał słuchaczy w podróże przez historię i kulturę – od kobiet na europejskich tronach po refleksje przygotowane z okazji Dnia Kobiet. O świecie przyrody opowiadał dr Paweł Czapczyk, prezentując fascynujący wykład o ptakach, natomiast Krzysztof Figarski przybliżył tajemnice Księżyca i jego wpływu na życie na Ziemi.
W semestrze letnim UTW zaproponował swoim studentom cykl zajęć online pt. Trening zdolności poznawczych, czyli fitness dla mózgu. Prowadziła je, według autorskiego programu, Katarzyna Waszak (Pracownia Wspomagania Rozwoju PROGRESSUM). Tematyka zajęć obejmowała między innymi: mózg i jego właściwości, rodzaje pamięci, czynniki „odmładzające” mózg, wybrane mnemotechniki. Każde spotkanie składało się z rozgrzewki intelektualnej, części merytorycznej, treningu wybranej zdolności poznawczej i wskazówki na przyszłość. Ponadto uczestnicy każdorazowo otrzymywali ćwiczenie do pracy własnej w domu.
W miarę stopniowego znoszenia ograniczeń sanitarnych Uniwersytet zaczął wracać do bezpośrednich spotkań. 10 czerwca 2021 r. wznowiono ćwiczenia rehabilitacyjne, pod koniec roku akademickiego do tradycyjnej formy wróciły lektoraty językowe, a od końca maja ponownie zaczęto organizować wycieczki. Były to pierwsze oznaki powrotu do normalnego funkcjonowania po wielu miesiącach izolacji.
Symbolicznym zakończeniem tego wyjątkowego roku był koncert zespołu Duo Ruach, który odbył się 22 czerwca 2021 r. w Szamotulskim Ośrodku Kultury. Po wielu miesiącach spotkań przed ekranami komputerów studenci mogli ponownie spotkać się twarzą w twarz. Było to wydarzenie, które zamknęło trudny, ale niezwykle ważny rozdział w historii Uniwersytetu Trzeciego Wieku – rok, w którym udało się nie tylko utrzymać działalność, lecz także odkryć nowe możliwości edukacji i integracji.
Wykaz wykładów w roku akademickim 2020/2021
10.11.2020 r.
Wykład: Muzyczne dziedzictwo dawnej Wielkopolski
Wykładowca: prof. dr hab. Alina Mądry, muzykolog, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, badaczka historii muzyki i kultury muzycznej Wielkopolski. Wykład odbył się w ramach cyklu Dziedzictwo Wielkopolski.
17.11.2020 r.
Wykład: Mowa Wielkopolan a język ogólnopolski
Wykładowca: prof. dr hab. Błażej Osowski, językoznawca, dialektolog, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, badacz gwar i historii języka polskiego. Wykład odbył się w ramach cyklu Dziedzictwo Wielkopolski.
19.11.2020 r.
Wykład: Pałace w okolicach Ostroroga
Wykładowca: Michał Dachtera, regionalista, pasjonat historii Ziemi Szamotulskiej, popularyzator lokalnego dziedzictwa, absolwent szamotulskiego Liceum.
24.11.2020 r.
Wykład: Żywienie a odporność
Wykładowca: dr hab. Sławomira Drzymała-Czyż, specjalistka w zakresie żywienia człowieka i chorób metabolicznych, Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, absolwentka szamotulskiego Liceum.
26.11.2020 r.
Wykład: Poranek. Jak dobrze wejść w dzień?
Wykładowca: mgr Małgorzata Maruszczak, psycholog i psychoterapeutka, związana z Fundacją Jesteśmy Kapitalni.
1.12.2020 r.
Wykład: Tajemnice serca
Wykładowca: prof. dr hab. Krzysztof Wronecki, Honorowy Rektor Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Szamotułach, kardiolog, kardiochirurg dziecięcy, historyk medycyny, absolwent szamotulskiego Liceum.
8.12.2020 r.
Wykład: Architektura współczesna
Wykładowca: mgr Andrzej J. Nowak, architekt, absolwent szamotulskiego Liceum, dawny wieloletni główny architekt wojewódzki, absolwent szamotulskiego Liceum.
10.12.2020 r.
Wykład: Jak wspierać nasze siły psychiczne u kresu dnia?
Wykładowca: mgr Małgorzata Maruszczak, psycholog i psychoterapeutka, Fundacja Jesteśmy Kapitalni.
15.12.2020 r.
Wykład: Archeologia bez łopaty i pędzelka. Polacy na ratunek zabytkom zagrożonym współczesnymi działaniami wojennymi
Wykładowca: dr Marek Lemiesz, archeolog, specjalista w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, absolwent szamotulskiego Liceum.
19.01.2021 r.
Wykład: Mycielscy – ich związki z Szamotułami i Gałowem
Wykładowca: dr Agnieszka Krygier-Łączkowska, polonistka i regionalistka, autorka portalu kulturalno-historycznego Region Szamotulski, badaczka dziejów Szamotuł i okolic, absolwentka szamotulskiego Liceum.
26.01.2021 r.
Wykład: Stworzenie świata na podstawie Księgi Rodzaju (część 2.)
Wykładowca: ks. prof. dr hab. Janusz Nawrot, biblista, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, specjalista w zakresie egzegezy Starego Testamentu.
2.02.2021 r.
Wykład: O kabarecie zielonym. Od Zielonego Balonika do „Zielono mi” Agnieszki Osieckiej
Wykładowca: prof. dr hab. Izolda Kiec, literaturoznawczyni, teatrolożka i kulturoznawczyni, profesor Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, prezeska Fundacji Instytut Kultury Popularnej.
9.02.2021 r.
Wykład: Obsługa klienta i zakupy w Internecie
Wykładowca: dr Szymon Strojny, ekonomista i specjalista w zakresie zarządzania, sprzedaży oraz obsługi klienta, absolwent szamotulskiego Liceum.
16.02.2021 r.
Wykład: Niezdarne, leniwe czy z trudnościami? O problemach rozwojowych współczesnych dzieci (dysleksja, ADHD)
Wykładowca: dr hab. Jolanta Sławek, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, polonistka, językoznawczyni i logopedka.
23.02.2021 r.
Wykład: Egzotyczne wyprawy – Sri Lanka i Maroko
Wykładowcy: Rafał Czaja i Bartosz Łowigus, podróżnicy i przewodnicy, popularyzatorzy wiedzy o kulturze i geografii świata.
2.03.2021 r.
Wykład: Organizmy Genetycznie Modyfikowane (GMO), czyli nie taki diabeł straszny
Wykładowca: dr hab. Agnieszka Tomkowiak, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, specjalistka w zakresie hodowli roślin i biologii molekularnej, absolwentka szamotulskiego Liceum.
9.03.2021 r.
Wykład: Po co Bóg stworzył kobietę? (z okazji Dnia Kobiet)
Wykładowca: mgr Paweł Mordal, regionalista, krajoznawca, popularyzator wiedzy i autor licznych publikacji, absolwent szamotulskiego Liceum.
16.03.2021 r.
Wykład: Człowiek z nieba. O filmie dokumentalnym „Dotknięcie” Marcela Łozińskiego
Wykładowca: dr Piotr Pławuszewski, filmoznawca, badacz kina dokumentalnego, wykładowca Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, absolwent szamotulskiego Liceum.
23.03.2021 r.
Wykład: Spotkanie na drodze appijskiej. Motyw Quo vadis w twórczości Józefa Ignacego Kraszewskiego i Henryka Sienkiewicza
Wykładowca: prof. dr hab. Wiesław Ratajczak, literaturoznawca, historyk literatury polskiej, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
30.03.2021 r.
Wykład: „Wiosna, wiosna, ach, to Ty”. Od Popielca po Wielkanoc
Wykładowca: Witold Przewoźny, etnograf, muzealnik i popularyzator kultury ludowej, wieloletni pracownik Muzeum Etnograficznego w Poznaniu.
6.04.2021 r.
Wykład: „Dziadersi nie łączą kropek”, czyli o najnowszym polskim słownictwie
Wykładowca: dr Agnieszka Krygier-Łączkowska, polonistka i regionalistka, autorka portalu kulturalno-historycznego Region Szamotulski, badaczka języka i historii regionu, absolwentka szamotulskiego Liceum.
13.04.2021 r.
Wykład: Gościli na Ziemi Szamotulskiej. Ignacy Paderewski, Wojciech Kossak, Paweł Edmund Strzelecki i inni
Wykładowca: Michał Dachtera, regionalista, popularyzator historii Ziemi Szamotulskiej, absolwent szamotulskiego Liceum.
20.04.2021 r.
Wykład: III Rzesza a polskie dziedzictwo kulturowe
Wykładowcy: dr Agnieszka Łuczak i mgr Tomasz Łuczak, historycy, badacze dziejów II wojny światowej oraz strat polskiego dziedzictwa kulturowego.
27.04.2021 r.
Wykład: Udary – profilaktyka, objawy, rehabilitacja
Wykładowca: dr Jolanta Florczak-Wyspiańska, lekarz, specjalista neurolog, adiunkt w Klinice Neurologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.
4.05.2021 r.
Wykład: Zespoły bólowe kręgosłupa
Wykładowca: dr Dorota Warzecha, lekarz, specjalistka rehabilitacji medycznej, zajmująca się diagnostyką i leczeniem schorzeń narządu ruchu.
11.05.2021 r.
Wykład: Jak wzmocnić siłę i odporność w niepewnych czasach?
Wykładowca: mgr Alina Kaźmierczak, edukatorka, trenerka rozwoju osobistego i motywatorka, propagatorka działań wspierających dobrostan psychiczny, absolwentka szamotulskiego Liceum.
18.05.2021 r.
Wykład: Księżyc, jakiego nie znamy – jego wpływ na Ziemię i człowieka
Wykładowca: mgr Krzysztof Figarski, prawnik, wykładowca UTW, popularyzator wiedzy z różnych dziedzin.
25.05.2021 r.
Wykład: Świat, który nie może zaginąć – ptaki wokół nas
Wykładowca: dr Paweł Czapczyk, polonista, historyk i krytyk literacki, fotograf przyrody, autor książek i pasjonat świata zwierząt.
1.06.2021 r.
Wykład: Polki na tronach Europy
Wykładowca: mgr Paweł Mordal, regionalista, krajoznawca, popularyzator wiedzy i autor licznych publikacji, absolwent szamotulskiego Liceum.
8.06.2021 r.
Wykład: Genius loci Poznania – plac Mickiewicza a pomniki jako znaki czasu
Wykładowca: dr hab. Tomasz Matusewicz, rzeźbiarz, profesor Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej, autor wielu realizacji pomnikowych i badacz sztuki współczesnej, pochodzi z Szamotuł.
15.06.2021 r.
Wykład: Jak poradzić sobie z obawą przed zmianą?
Wykładowca: dr Justyna Dworczyk, aktorka i psycholog, specjalistka w zakresie komunikacji i zarządzania zmianą, absolwentka szamotulskiego Liceum.