Wszyscy widzimy, jak życie bardzo szybko mija i każdy z nas poddany jest upływowi czasu. Jednak dzięki rozwojowi techniki, odkryciom naukowym i postępowi medycyny ludzie żyją coraz dłużej. Zmieniająca się rzeczywistość i warunki społeczno-ekonomiczne powodują, że osoby po przejściu na emeryturę czują się trochę zagubione i zapomniane. Nie nadążają za postępem, a nawet bardzo często się go boją, np. obsługi coraz nowszych aplikacji komputerowych. Same skazują się na samotność i izolację. Czy w tym „dziwnym świecie” jest miejsce dla osób starszych?
Aby wyjść naprzeciw tym „zgubionym w tłumie”, pojawiła się idea edukacji osób starszych, włączenia ich do systemu kształcenia ustawicznego i propagowania aktywności społecznej. Takie cele od wielu lat z powodzeniem realizują uniwersytety trzeciego wieku, które powstały najpierw w Europie Zachodniej, np. pierwszy w Tuluzie we Francji, a później w innych krajach.
Inicjatywa powołania instytucji edukacyjnej zrodziła się również w Stowarzyszeniu Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. ks. Piotra Skargi w Szamotułach.
Na nadzwyczajnym posiedzeniu Stowarzyszenia w dniu 5 października 2007 r. podjęto uchwałę o utworzeniu Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Szamotułach z siedzibą w budynku ówczesnego Gimnazjum i Liceum im. ks. Piotra Skargi. Proces tworzenia UTW nie należał do łatwych i wymagał samozaparcia i zaangażowania wielu członków. Borykaliśmy się z wieloma trudnościami, tym bardziej że nie mieliśmy żadnego doświadczenia w tym zakresie. Dzięki naszej determinacji i nawiązaniu współpracy z podobnymi placówkami w sąsiednich powiatach, np. w Poznaniu, Międzychodzie, Wolsztynie, mogliśmy korzystać z doświadczeń innych i przenosić je na nasz grunt, jednocześnie wprowadzaliśmy własne pomysły i samodzielnie próbowaliśmy rozwiązywać problemy i wątpliwości.
W związku z podjętą uchwałą o utworzeniu UTW konieczne stało się uzupełnienie Statutu Stowarzyszenia i wprowadzenie pewnych zmian. Te zmiany dotyczyły rozdziału II, paragrafu 8, dodano punkt 4 o następującym brzmieniu: „Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, wydawniczą i edukacyjną”.
W dniu 20 listopada 2007 r. powołano Honorowego Rektora UTW, którym został prof. dr. hab. Zbigniew Jasiewicz, znany etnograf z UAM, absolwent naszego Liceum.
Powołano również Honorowy Senat i Radę Programową. Do senatu weszli pracownicy naukowi uczelni poznańskich, głównie wychowankowie szamotulskiego liceum, oraz władze miejscowe. Radzie Programowej przewodniczył prof. dr hab. Stanisław Proszyk. Wkrótce Rada przedstawiła wytyczne do działalności uniwersytetu oraz harmonogram zajęć słuchaczy.
Uroczysta inauguracja I roku akademickiego UTW odbyła się w dniu 5 lutego 2008 r. w auli Zespołu Szkół nr 3 z udziałem: Honorowego Rektora prof. Jasiewicza, członków Honorowego Senatu, Rady Programowej, honorowych patronów – rektorów UAM i Uniwersytetu Przyrodniczego, przedstawicieli władz miejscowych i szamotulskiego duchowieństwa, ale przede wszystkim z udziałem 180 przyszłych studentów, którzy złożyli ślubowanie i otrzymali indeksy. I semestr 2008 r. był jednocześnie pierwszym rokiem akademickim naszej uczelni. Tak więc powstanie nowej instytucji stało się faktem dokonanym.
W 2018 r. obchodziliśmy 10-lecie istnienia UTW, który wrósł w krajobraz Szamotuł i stał się placówką niezbędną. Powstanie UTW to był prawdziwy „strzał w dziesiątkę”. Wbrew sceptykom, którzy nie wierzyli w nasze powodzenie, „uczelnia” doskonale się rozwijała i rozwija, skupia ludzi ciekawych wiedzy oraz świata, osoby w wieku, jak się mówi, 50+. Żadni to staruszkowie. To młodzi duchem emeryci, z wolnym czasem, głodem wiedzy i często z deficytem kontaktów międzyludzkich. Nie chcą pozostać w odosobnieniu, chcą wyjść do ludzi, podążać za postępem i zwyczajnie znaleźć nowych przyjaciół. To jakby nowy sposób na życie.
Szczególnym przedmiotem naszej uwagi była permanentna edukacja starszego pokolenia, dlatego co tydzień organizowane są plenarne wykłady z różnych dziedzin nauki. W każdym roku akademickim, od października do końca czerwca, słuchacze uczestniczą w przynajmniej 30 prelekcjach z różnych dyscyplin nauki. Wybierane są interesujące wykłady i ciekawi wykładowcy. Są to pracownicy naukowi poznańskich uczelni, często są to również wychowankowie szamotulskiego Liceum. Wykłady te cieszą się największą frekwencją, powodzeniem oraz uznaniem. Ciekawie, a nieraz dowcipnie, przestawiany problem wzbudza zainteresowanie, poszerza horyzonty myślowe, uzupełnia i aktualizuje naszą wiedzę, a jednocześnie pozwala przyjemnie spędzać czas, wcielając w życie w życie maksymę Sokratesa: „Uczniem pozostanę przez całe życie”. Wykorzystanie przez prowadzących wykłady: slajdów, zdjęć i ciekawych eksponatów ułatwia percepcję umysłową i na dłużej pozostaje w pamięci.
Dużą popularnością cieszą się również tzw. seminaria wyjazdowe, powszechnie nazywane wyprawami turystycznymi: jedno- i wielodniowe, w kraju i za granicę. Pozostawiają niezapomniane wrażenia, a z drugiej strony pozwalają się lepiej poznać. Częste wyjazdy do teatrów, opery, a zwłaszcza do Filharmonii Poznańskiej, wzbogacają nasze doznania artystyczne.
We współczesnym świecie łatwo można nawiązać kontakty międzynarodowe, jednak barierę stanowi nieznajomość języka obcego. W tym celu organizowane są lektoraty: z języka angielskiego, a przez wiele lat także niemieckiego i francuskiego. I choć „III wiek” nie sprzyja uczeniu się słówek i przyswajaniu regułek, to jednak jak na prawdziwych studentów przystało z uporem i wytrwałością ćwiczymy elementarną konwersację.
Aby utrzymać dobrą kondycję i dobre samopoczucie, wcielamy w życie pozornie banalne hasło „ruch to zdrowie”. Nauka pływania na basenie, rehabilitacja w wodzie i na sali gimnastycznej oraz joga wzmacniają nasze mięśnie i łagodzą ból stawów. „Spacery z kijkami”, tzw. nordic walking, nie budzi już dzisiaj sensacji; to nie luksus, ale konieczność życiowa, ułatwiająca pokonywanie codziennych trudności.
Obsługa komputera i „surfowanie” w Internecie umożliwia korzystanie z nowoczesnej technologii informacyjnej, ułatwia nawiązanie kontaktów, nie tylko krajowych, ale i międzynarodowych. W zależności od zainteresowań studentów prowadzone są jeszcze inne zajęcia: np. malarstwo, florystyka, wyroby artystyczne itp. Wszystkich, którzy chcieliby więcej wiedzieć o działalności naszego uniwersytetu, odsyłamy do czasopisma „Z Grodu Halszki” nr 10 z 2011 r., gdzie znacznie szerzej opisano i scharakteryzowano poszczególne sekcje.
Idea powołania UTW sprawdziła się i nadal się sprawdza , o czym świadczy fakt, że każdego roku przybywają nowi kandydaci i powiększają grono słuchaczy.
Krystyna Just, Teodozja Bąkowa