20 stycznia 2023
Pierwszy w 2023 roku wyjazd Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Szamotułach prowadził do Poznania. Program połączył spotkanie z historią i tradycją Bambrów Poznańskich z wieczornym spacerem po rozświetlonym Lumina Parku, który w zimowej scenerii zachwycił uczestników niezwykłą grą świateł.
Pierwszym punktem programu było Muzeum Bambrów Poznańskich, otwarte w 2003 roku z inicjatywy Towarzystwa Bambrów Poznańskich. To wyjątkowe miejsce przypomina historię osadników, którzy przed ponad trzema wiekami przybyli z okolic Bambergu w Górnej Frankonii, by odbudować podpoznańskie wsie wyludnione w wyniku wojny północnej i epidemii dżumy.
O historii Bambrów z ogromną swadą opowiadał Aleksander Kubel, przedstawiciel Towarzystwa Bambrów Poznańskich. Uczestnicy dowiedzieli się, że pierwsi osadnicy przybyli w 1719 roku na zaproszenie władz Poznania. Warunkiem osiedlenia było wyznanie rzymskokatolickie. Nowi mieszkańcy otrzymywali drewno na budowę domów, zboże przeznaczone na zasiew oraz czasowe zwolnienie z podatków. W zamian oczekiwano od nich zagospodarowania opuszczonych gospodarstw i przywrócenia świetności podpoznańskim wsiom.
Przez kolejne dziesięciolecia Bambrzy osiedlali się między innymi na Luboniu, Wildzie, Dębcu, Jeżycach, Ratajach, Boninie i Czapurach. Szybko zdobyli opinię ludzi pracowitych, uczciwych i doskonale gospodarujących. Zachowując własne tradycje, stopniowo integrowali się z miejscową ludnością. Ważną rolę w tym procesie odegrał Kościół katolicki oraz liczne małżeństwa mieszane. Z czasem Bambrzy stali się pełnoprawnymi mieszkańcami Poznania, a ich potomkowie do dziś pielęgnują pamięć o swoich przodkach. W 2018 roku Tradycje kulturowe Bambrów Poznańskich zostały wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.
Muzeum pozwala przenieść się do świata dawnego bamberskiego gospodarstwa. Na parterze odtworzono typowy dom z niewielkim ogródkiem, drewnianym płotem oraz brukowaną ścieżką prowadzącą do wejścia. Zwiedzających wita postać Bamberki ubranej w codzienny strój roboczy, a przez tradycyjną sień – wielkopolską antrejkę – przechodzi się do kolejnych pomieszczeń.
Szczególne zainteresowanie wzbudziła kuchnia, która – jak podkreślał Aleksander Kubel – była prawdziwym sercem bamberskiego domu. Tutaj nie tylko gotowano i spożywano posiłki. W kuchni toczyło się życie rodzinne, wykonywano codzienne prace gospodarskie, robiono pranie, a zimą przygotowywano również tradycyjne wyroby po uboju świń. Salon otwierano jedynie podczas wyjątkowych okazji i wizyt najważniejszych gości, natomiast sypialnia służyła całej rodzinie.
Duże wrażenie wywarła również ekspozycja poświęcona strojom bamberskim. Przewodniczka szczegółowo objaśniła znaczenie poszczególnych elementów kobiecego ubioru oraz drogę, jaką przeszedł on na przestrzeni lat. Charakterystyczny strój Bamberki nie jest wiernym odtworzeniem ubioru przywiezionego z Bambergu – wykształcił się już w Wielkopolsce pod wpływem mody mieszczańskiej oraz tradycji ludowych Górnej Frankonii, Saksonii, Dolnych Łużyc, Ziemi Lubuskiej i Wielkopolski. Bogato haftowane suknie, koronki i charakterystyczne kornety stały się z czasem symbolem zamożności oraz dumy bamberskich gospodyń.
Do dziś Bamberki w odświętnych strojach uczestniczą w procesji Bożego Ciała oraz dorocznym Święcie Bambrów, organizowanym w pierwszą niedzielę sierpnia. To właśnie dzięki takim inicjatywom pamięć o osadnikach sprzed ponad trzystu lat pozostaje żywa i nadal stanowi ważny element tożsamości Poznania.
Po zwiedzaniu muzeum przyszedł czas na chwilę odpoczynku przy filiżance kawy, a następnie uczestnicy udali się do Lumina Parku na terenie Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Zimowy ogród po zmroku zamienił się w niezwykłą krainę światła. Edycja przygotowana na sezon 2022/2023 prowadziła odwiedzających przez bajkowy świat inspirowany „Alicją w Krainie Czarów”. Wśród drzew pojawiły się świetlne postacie znane z powieści Lewisa Carrolla – Biały Królik, Kapelusznik, Królowa Kier, uśmiechnięty Kot z Cheshire, ogromne kwiaty, zegary oraz fantazyjne instalacje świetlne. Każdy kolejny zakręt alejki odkrywał nowe iluminacje, a odpowiednio dobrana muzyka potęgowała wrażenie przeniesienia do baśniowego świata.
Spacer wśród tysięcy świateł był pięknym zwieńczeniem dnia. Kolorowe iluminacje zachwycały rozmachem i pomysłowością, pokazując, że światło może stać się niezwykłym tworzywem artystycznym. Wielu uczestników podkreślało, że była to ich pierwsza wizyta w Lumina Parku i z pewnością nie ostatnia.
Tego dnia uczestnicy odbyli dwie niezwykłe podróże. Pierwsza prowadziła do XVIII-wiecznych podpoznańskich wsi, gdzie rodziła się historia Bambrów. Druga – po zmroku – przeniosła ich do baśniowego świata światła i wyobraźni. Choć dzieliły je trzy stulecia, obie pokazały, że kultura i historia potrafią zachwycać na wiele sposobów, a dobrze przygotowany program pozwala odkrywać znane miejsca z zupełnie nowej perspektywy.
