15 kwietnia 2023 r. studenci Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Szamotułach wzięli udział w kolejnej wycieczce regionalnej, tym razem poświęconej poznawaniu historii i zabytków gminy Duszniki. Program wyjazdu został przygotowany przez dr Agnieszkę Krygier-Łączkowską, która przez cały dzień pełniła rolę przewodniczki, przybliżając uczestnikom dzieje odwiedzanych miejsc i ich związki z historią ziemi szamotulskiej.
Pierwszym przystankiem było Sękowo, dawna wieś należąca do klucza bukowskiego dóbr biskupów poznańskich, wzmiankowana już w 1403 roku. Uczestnicy zatrzymali się przy zabytkowym dworze wzniesionym na przełomie XIX i XX wieku dla niemieckich dzierżawców majątku. Po odzyskaniu niepodległości dobra przejęło państwo polskie, a ich dzierżawcą został Edmund Janiszewski, wcześniej związany z majątkiem w Rudkach koło Ostroroga. Historia tej rodziny, a także losy samego dworu i miejscowego folwarku, stały się punktem wyjścia do opowieści o przemianach wielkopolskiej wsi w XIX i XX wieku.
Następnie grupa udała się do Wilczyny, gdzie zwiedziła późnogotycki kościół pw. św. Jadwigi, rozbudowany pod koniec XIX wieku w stylu neogotyckim. Świątynia zachowała cenny obraz Matki Bożej Dobrej Opieki z XVII wieku oraz zabytkowy przykościelny cmentarz. Wśród pochowanych znajdują się dawni proboszczowie oraz członkowie rodziny Janiszewskich, dzierżawców majątku w Sękowie. Szczególną uwagę poświęcono związkom tej rodziny z Szamotułami i historią regionu.
Kolejnym etapem były Duszniki. Zwiedzanie rozpoczęło się od późnogotyckiego kościoła pw. św. Marcina, którego początki sięgają pierwszej połowy XVI wieku. W czasie oprowadzania uczestnicy poznali historię świątyni, jej barokowego wyposażenia oraz cennych zabytków, między innymi renesansowego epitafium Jerzego Pigłowskiego i XVI-wiecznej grupy pasyjnej. Następnie odwiedzili dawny kościół ewangelicki z 1866 roku – jedną z najciekawszych pamiątek po wielokulturowej historii miejscowości. We wnętrzu zachowały się empory, dawna ambona oraz tablice pamiątkowe poświęcone mieszkańcom parafii poległym podczas I wojny światowej.
Bardzo serdecznie zostaliśmy przyjęci przez Jacka Lichockiego, prezesa Towarzystwa Miłośników Ziemi Dusznickiej. Dzięki jego życzliwości mogliśmy poznać działalność stowarzyszenia oraz historię miejscowości. Następnie odwiedziliśmy Izbę Krajoznawczą, gdzie przy kawie i domowym cieście gościł nas jej twórca i pierwszy prezes Towarzystwa – Romuald Szulc. Z pasją opowiadał o zgromadzonych eksponatach, historii Dusznik i wieloletniej pracy społeczników na rzecz zachowania lokalnego dziedzictwa. Spotkanie przebiegało w niezwykle serdecznej atmosferze. Miłą niespodzianką było także przypadkowe spotkanie przed budynkiem z Piotrem Liskiem – jednym z najwybitniejszych polskich lekkoatletów, wielokrotnym medalistą mistrzostw świata i Europy w skoku o tyczce, pochodzącym z gminy Duszniki.
Po południu grupa odwiedziła Sędziny, gdzie serdecznie przyjął nas proboszcz ks. Sławomir Pawlicki. Zwiedziliśmy kościół pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny i św. Wojciecha. Obecna świątynia została wzniesiona w latach 1976–1983 według projektu Aleksandra Holasa w miejscu wcześniejszego kościoła zniszczonego przez Niemców w czasie II wojny światowej. Od kilku lat parafia znana jest w całej Wielkopolsce z imponującej szopki bożonarodzeniowej oraz niezwykłych dywanów kwietnych, przygotowywanych na uroczystość Bożego Ciała.
Następnie zatrzymaliśmy się przy dworze w Sędzinach, którego historia sięga końca XVIII wieku. W pierwszej połowie XIX wieku majątek należał do Katarzyny Prusimskiej z Chłapowskich, a częstym gościem dworu był młody Paweł Edmund Strzelecki – późniejszy słynny podróżnik i odkrywca Australii. To właśnie tutaj poznał Aleksandrynę Turno, zwaną Adyną, swoją wielką, choć niespełnioną miłość. W drugiej połowie XIX wieku majątek przeszedł w ręce rodziny Oppenów, która wzniosła obecny dwór i zabudowania folwarczne, a na początku XX wieku nowy właściciel Antoni Wandelt rozbudował rezydencję, nadając jej obecny wygląd. O historii majątku i jego właścicielach opowiedziała uczestnikom Agnieszka Krygier-Łączkowska.
Ostatnim punktem programu było grodzisko w Zalesiu, jedno z najlepiej zachowanych wczesnośredniowiecznych grodzisk w Wielkopolsce. Powstało ono pod koniec IX wieku i przez kilkadziesiąt lat stanowiło centrum lokalnej wspólnoty słowiańskiej. Spacer ścieżką edukacyjną poprowadziła Magdalena Hojak-Pałęza, która w interesujący sposób przybliżyła uczestnikom wyniki badań archeologicznych oraz historię tego niezwykłego miejsca. Ze względu na deszczową pogodę trzeba było zrezygnować z planowanego ogniska, jednak nikt nie narzekał – bogaty program i serdeczna atmosfera sprawiły, że wyjazd pozostawił po sobie wiele miłych wspomnień.
Na zakończenie pragniemy serdecznie podziękować wszystkim osobom, które przyczyniły się do powodzenia tej wycieczki. Słowa wdzięczności kierujemy do Jacka Lichockiego za gościnne przyjęcie w Dusznikach, Romualda Szulca za oprowadzenie po Izbie Krajoznawczej oraz Magdaleny Hojak-Pałęzy za niezwykle ciekawe przedstawienie dziejów grodziska w Zalesiu. Dzięki zaangażowaniu naszych gospodarzy mogliśmy lepiej poznać bogate dziedzictwo kulturowe i historyczne tej części Wielkopolski.
